Τι είναι το γένος, ο αριθμός και η πτώση;

Το γένος είναι ένα χαρακτηριστικό της γραμματικής κάποιων γλωσσών που μας λέει αν ένα ουσιαστικό (συνήθως) είναι θηλυκό, αρσενικό ή ουδέτερο. Γένος δεν έχουν όλες οι γλώσσες, για παράδειγμα στα Αγγλικά δεν υπάρχουν γένη. Ακόμη όμως και οι γλώσσες που έχουν γένη, δεν έχουν όλες τις ίδιες κατηγορίες, για παράδειγμα στα Γαλλικά υπάρχουν δύο κατηγορίες, αρσενικό και θηλυκό. Ακόμη όμως και όταν δύο γλώσσες έχουν τις ίδιες κατηγορίες γενών, αυτό δεν σημαίνει πως τα ουσιαστικά έχουν το ίδιο γένος και στις δύο γλώσσες.

Άρα το γένος είναι κάτι που πρέπει να μάθω απέξω για κάθε ουσιαστικό; Σε κάποιες γλώσσες ναι, γιατί δεν υπάρχει τίποτα που να μας βοηθά να μαντέψουμε το γένος ενός ουσιαστικού όταν δεν το ξέρουμε. Στα Ελληνικά όμως, οι καταλήξεις του ουσιαστικού αλλά και του επιθέτου μας βοηθούν τις περισσότερες φορές να μαντέψουμε το γένος, αλλά και να το μάθουμε πιο εύκολα.

Πώς καταλαβαίνω τι γένος έχει κάθε ουσιαστικό;

Αρχικά από το άρθρο του

Ο → αρσενικό γένος

Η → θηλυκό γένος

ΤΟ → ουδέτερο γένος

Έπειτα, στα ελληνικά το γένος βρίσκεται σε όλες τις καταλήξεις, και των ουσιαστικών και των επιθέτων (των λέξεων που είναι πριν το ουσιαστικό συνήθως μέσα στην πρόταση και του δίνουν ένα χαρακτηριστικό). Αυτό βοηθάει ώστε να μπορεί κάποιος να μαντέψει ποιο είναι το γένος ενός ουσιαστικού, όταν δεν το ξέρει. Δυστυχώς, όμως, δεν μπορούμε να βασιζόμαστε μόνο στις καταλήξεις για να μαντέψουμε το γένος γιατί υπάρχουν αρκετές ίδιες καταλήξεις σε περισσότερα από ένα γένη.

Γένος / Αριθμός	Αρσενικό	Θηλυκό	Ουδέτερο
Ενικός (ένα)	ο καλός ερευνητής	η καλή ερευνήτρια	το σημαντικό έργο
Πληθυντικός (πολλά)	οι καλοί ερευνητές	οι καλές ερευνήτριες	τα σημαντικά έργα

(Φιλιππάκη-Warburton, Κοτζόγλου, Γεωργιαφέντης & Λουκά, 2012)

Άρα, βλέπουμε ότι το γένος καθορίζει τις καταλήξεις και του επιθέτου και του ουσιαστικού. Στα Ελληνικά δηλαδή το γένος επηρέαζει όλες τις λέξεις της ονοματικής φράσης.

Τι άλλο καθορίζει την κατάληξη των ουσιαστικών και των επιθέτων;

Ο αριθμός και η πτώση.

Τι είναι ο αριθμός;

Οι αριθμοί είναι δύο, ο ενικός και ο πληθυντικός.

Ενικό αριθμό χρησιμοποιούμε όταν μιλάμε για ένα πράγμα.

Πληθυντικό αριθμό χρησιμοποιούμε όταν μιλάμε για δύο ή περισσότερα πράγματα.

Τι είναι οι πτώσεις;

Τα μέρη του λόγου που έχουν γένη σχηματίζουν ορισμένους τύπους, τις πτώσεις. Οι τύποι αυτοί μας δείχνουν τις διαφορετικές λειτουργίες τους μέσα στην πρόταση. Οι πτώσεις είναι τέσσερις: η Ονομαστική, η Γενική, η Αιτιατική και η Κλητική και καθεμιά από αυτές απαντά σε διαφορετική ερώτηση, όπως στον πίνακα (Φιλιππάκη-Warburton, Κοτζόγλου, Γεωργιαφέντης & Λουκά, 2012):

Αριθμός	Πτώση	Ερωτήσεις	Παράδειγμα
Ενικός	🔵 Ονομαστική	ποιος; τι;	Ο ερευνητής πάντα ερευνά.
	🟢 Γενική	τίνος; ποιανού;	Εργαλείο του ερευνητή είναι μόνο… η υπομονή.
	🔴 Αιτιατική	ποιον; τι;	Δεν παριστάνω τον ερευνητή, απλώς είμαι ανήσυχος άνθρωπος.
	🟠 Κλητική	απευθυνόμαστε σε κάποιον	Κύριε ερευνητή, σας αξίζει ένα μεγάλο μπράβο!
Πληθυντικός	🔵 Ονομαστική	ποιοι; τι;	Οι ερευνητές πρέπει να αμείβονται για τις προσπάθειές τους.
	🟢 Γενική	τίνος; ποιανού;	Το έργο των ερευνητών πολλές φορές μένει ξεχασμένο.
	🔴 Αιτιατική	ποιον; τι;	Κάλεσαν όλους τους ερευνητές να πουν τη γνώμη τους.
	🟠 Κλητική	απευθυνόμαστε σε κάποιον	Φίλοι ερευνητές, καλώς ήρθατε!